عمل فتق از رایج‌ترین جراحی‌های دنیاست و هر سال میلیون‌ها نفر فتق کشاله، ناف یا شکم خود را ترمیم می‌کنند. اگر جراح به شما عمل فتق را پیشنهاد کرده است، این راهنما همه چیز را از انتخاب روش و نوع مش تا آمادگی پیش از عمل، دوران استراحت، درد پس از عمل، ورزش و احتمال برگشت فتق توضیح می‌دهد و برای هر موضوع، مقاله‌ای با جزئیات بیشتر معرفی می‌کند.
عمل فتق چیست؟
هدف عمل فتق، برگرداندن محتویات فتق به داخل شکم و بستن یا تقویت نقطه ضعیف دیواره است. در گذشته این کار فقط با بخیه زدن لایه‌های دیواره انجام می‌شد و احتمال عود زیاد بود. امروز در بیشتر فتق‌های بزرگسالان، جراح از مش یا توری طبی استفاده می‌کند که بافت بدن در آن رشد می‌کند و دیواره را محکم‌تر از قبل می‌سازد. انواع فتق و علائم هر کدام را در راهنمای انواع فتق مرور کرده‌ایم.
روش باز یا لاپاراسکوپی؟
ترمیم فتق به دو روش اصلی انجام می‌شود. در روش باز، جراح از یک برش چندسانتی‌متری روی فتق، مش را روی دیواره قرار می‌دهد. در روش لاپاراسکوپی، مش از داخل و از راه سه سوراخ کوچک گذاشته می‌شود. لاپاراسکوپی برای فتق‌های دوطرفه، فتق‌های برگشتی پس از عمل باز و در بسیاری از زنان مزیت دارد و درد مزمن کمتری گزارش شده است، اما به بیهوشی عمومی و مهارت خاص نیاز دارد. روش باز را می‌توان با بی‌حسی نخاعی یا موضعی هم انجام داد. مقایسه کامل دو روش را در عمل فتق با لاپاراسکوپی یا باز ببینید.
مش فتق
مش‌ها از جنس‌های مختلفی مثل پلی‌پروپیلن و پلی‌استر و در وزن‌ها و طرح‌های متفاوت ساخته می‌شوند. استفاده از مش احتمال عود فتق را به‌طور چشمگیری کم کرده است. عوارض مرتبط با مش مثل عفونت، چروک شدن یا درد مزمن کم‌شیوع است ولی وجود دارد. اینکه مش چیست، چه انواعی دارد و چه عوارضی ممکن است داشته باشد را در مش فتق و عوارض آن توضیح داده‌ایم.
آمادگی پیش از عمل فتق
- معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن برای تعیین نوع و اندازه فتق
- آزمایش‌های پایه و نوار قلب بر اساس سن و بیماری‌های زمینه‌ای
- قطع یا تنظیم داروهای رقیق‌کننده خون با نظر پزشک
- ترک سیگار دست‌کم چند هفته پیش از عمل برای کمک به ترمیم بافت
- کنترل قند خون در بیماران دیابتی و درمان یبوست و سرفه
- ناشتایی طبق دستور بیهوشی
اصول کلی آمادگی پیش از جراحی را در آمادگی قبل از عمل جراحی آورده‌ایم.
عمل‌های خاص فتق
ترمیم فتق ناف بسته به اندازه آن با بخیه یا مش و به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام می‌شود که در عمل فتق ناف شرح داده‌ایم. جراحی فتق هیاتال ماهیت متفاوتی دارد؛ جراح معده را از قفسه سینه به شکم برمی‌گرداند، سوراخ دیافراگم را تنگ می‌کند و معمولاً عمل ضدریفلاکس فوندوپلیکاسیون انجام می‌دهد. این عمل را در جراحی فتق هیاتال توضیح داده‌ایم.
دوران نقاهت
بیشتر بیماران پس از ترمیم فتق کشاله یا ناف همان روز یا فردای آن مرخص می‌شوند. راه رفتن از همان روز اول توصیه می‌شود. کارهای سبک و پشت میز معمولاً پس از یک تا دو هفته و بلند کردن بار سنگین پس از چهار تا شش هفته ممکن است. جدول زمانی دقیق استراحت را در بعد از عمل فتق چند روز استراحت لازم است و برنامه بازگشت به ورزش را در ورزش بعد از عمل فتق ببینید.
درد، سوزش و بی‌حسی خفیف محل عمل در هفته‌های اول شایع است و به‌تدریج کم می‌شود. اینکه چه دردی طبیعی است و چه زمانی باید نگران شد، در درد و سوزش بعد از عمل فتق آمده است. تغذیه مناسب و پیشگیری از یبوست هم نقش مهمی در راحتی دوران نقاهت دارد که در تغذیه بعد از عمل فتق توضیح داده‌ایم.
عود فتق
با روش‌های امروزی و استفاده از مش، احتمال برگشت فتق کشاله کم است، اما در فتق‌های بزرگ شکمی، افراد چاق، سیگاری‌ها و پس از عفونت زخم بیشتر است. عوامل خطر عود و روش درمان فتق برگشتی را در عود فتق؛ چرا فتق برمی‌گردد آورده‌ایم.
عوارض عمل فتق
- تجمع خون یا مایع (هماتوم و سروما) در محل عمل که معمولاً خودبه‌خود جذب می‌شود
- عفونت زخم یا به‌ندرت عفونت مش
- درد مزمن کشاله که در درصد کمی از بیماران رخ می‌دهد
- احتباس ادرار موقت، به‌ویژه در مردان مسن پس از بی‌حسی نخاعی
- آسیب به عروق یا مجرای بیضه که نادر است
- عود فتق
انتخاب جراح باتجربه و رعایت توصیه‌های پس از عمل، احتمال این عوارض را کمتر می‌کند. برای یافتن جراح در شهر خود، جراح فتق کشاله ران خوب در ساری، جراح فتق کشاله ران خوب در اراک و جراح فتق کشاله ران خوب در خرم آباد را ببینید.
هزینه و مدت بستری عمل فتق
بیشتر عمل‌های فتق کشاله ران و فتق ناف به‌صورت سرپایی یا با یک شب بستری انجام می‌شوند. مدت عمل معمولاً بین نیم ساعت تا یک ساعت و نیم است و به نوع فتق، اندازه آن و روش جراحی بستگی دارد. فتق‌های بزرگ شکمی، فتق‌های برگشتی و عمل‌های اورژانسی ممکن است بستری چندروزه لازم داشته باشند. هزینه عمل به روش جراحی، نوع و اندازه مش، بیمارستان، نوع بیهوشی و پوشش بیمه پایه و تکمیلی بستگی دارد. پیش از عمل، از جراح بپرسید چه نوع مشی استفاده می‌شود و آیا هزینه آن را بیمه پوشش می‌دهد.
پرسش‌هایی که پیش از عمل فتق از جراح بپرسید
- فتق من از چه نوعی است و آیا عمل آن ضروری است یا می‌توان صبر کرد؟
- چه روشی را پیشنهاد می‌کنید؛ باز یا لاپاراسکوپی؟ چرا؟
- آیا از مش استفاده می‌شود و نوع آن چیست؟
- بیهوشی عمومی است یا نخاعی و موضعی؟
- چند روز بستری هستم و چه زمانی می‌توانم به کار برگردم؟
- چه زمانی می‌توانم رانندگی کنم، ورزش کنم و بار بلند کنم؟
- احتمال عود در شرایط من چقدر است؟
پاسخ روشن این پرسش‌ها انتظار شما را از دوران پس از عمل واقع‌بینانه می‌کند. داشتن فهرست داروهای مصرفی، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون، و اطلاع دادن آن به جراح و متخصص بیهوشی هم بخشی از آمادگی درست است.
پرسش‌های رایج
عمل فتق چقدر طول می‌کشد؟
ترمیم فتق کشاله یا ناف معمولاً ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد. فتق‌های بزرگ شکمی و فتق هیاتال ممکن است چند ساعت زمان ببرند.
آیا عمل فتق درد زیادی دارد؟
درد پس از عمل با مسکن‌های معمول قابل کنترل است و در بیشتر بیماران طی یک تا دو هفته به‌طور محسوس کم می‌شود.
آیا عمل فتق خطرناک است؟
ترمیم برنامه‌ریزی‌شده فتق عملی کم‌خطر است. خطر اصلی مربوط به عمل اورژانسی فتق گیرافتاده است.
عمل فتق با لیزر انجام می‌شود؟
نه. آنچه گاهی عمل فتق با لیزر نامیده می‌شود، همان لاپاراسکوپی است و لیزر در ترمیم فتق نقشی ندارد.
جمع‌بندی
عمل فتق با برگرداندن محتویات فتق و تقویت دیواره، معمولاً با مش، به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام می‌شود. بیشتر بیماران ظرف یک تا دو هفته به کارهای سبک برمی‌گردند و با رعایت توصیه‌ها، احتمال عود و عوارض کم است.
جراح فتق کشاله ران در شهرهای مختلف
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.