انسداد روده یعنی گیر کردن عبور غذا، مایعات و گاز در روده کوچک یا بزرگ. این وضعیت یکی از اورژانس‌های شایع جراحی است و اگر به‌موقع درمان نشود، ممکن است به آسیب و سوراخ شدن روده منجر شود. در این مقاله علائم، علت‌ها و روش‌های درمان را توضیح می‌دهیم.
علائم انسداد روده
- درد کرامپی و موجی شکم که دوره‌ای شدید می‌شود
- نفخ و بزرگ شدن شکم
- تهوع و استفراغ؛ در انسدادهای پیشرفته، استفراغ مواد بدبو
- عدم دفع گاز و مدفوع
- گاهی اسهال در مراحل اولیه انسداد ناقص
- کم‌آبی، تشنگی و کاهش ادرار
درد ثابت و شدید، تب یا حساسیت شدید شکم ممکن است نشانه آسیب خون‌رسانی روده باشد که اورژانس فوری است. درباره دردهای اورژانسی شکم در درد شکم چه زمانی اورژانسی است بخوانید.
علت‌ها
در روده کوچک، شایع‌ترین علت انسداد، چسبندگی‌های ناشی از جراحی‌های قبلی شکم است. فتق‌های گیرافتاده، به‌ویژه فتق کشاله و ناف، علت مهم دیگری هستند که درباره آن‌ها در راهنمای انواع فتق توضیح داده‌ایم. در روده بزرگ، سرطان روده، پیچ‌خوردگی روده یا ولولوس، تنگی ناشی از دیورتیکولیت و مدفوع سفت و فشرده در سالمندان از علل شایع هستند. بیماری کرون و به‌ندرت سنگ صفرای بزرگ هم ممکن است انسداد ایجاد کنند. آشنایی کلی را در راهنمای جراحی روده بزرگ ببینید.
تشخیص
پزشک با معاینه شکم، بررسی محل‌های فتق و جای عمل‌های قبلی، به انسداد شک می‌کند. عکس ساده شکم ممکن است قوس‌های گشاد روده و سطح مایع و هوا را نشان دهد. سی‌تی‌اسکن شکم، محل، علت و شدت انسداد را مشخص می‌کند و نشانه‌های آسیب خون‌رسانی را نشان می‌دهد. آزمایش خون برای بررسی کم‌آبی، املاح و نشانه‌های عفونت انجام می‌شود.
درمان
بیمار بستری می‌شود، ناشتا می‌ماند و سرم دریافت می‌کند. یک لوله از راه بینی به معده گذاشته می‌شود تا مایعات و گاز تخلیه و فشار روده کم شود. بسیاری از انسدادهای ناقص روده کوچک ناشی از چسبندگی، با همین درمان طی چند روز برطرف می‌شوند. گاهی ماده حاجب خوراکی هم به تشخیص و درمان کمک می‌کند.
جراحی در انسداد کامل، شک به آسیب خون‌رسانی روده، فتق گیرافتاده، تومور، پیچ‌خوردگی یا عدم بهبود با درمان دارویی لازم است. جراح علت انسداد را برطرف می‌کند، مثلاً چسبندگی‌ها را آزاد یا فتق را ترمیم می‌کند و اگر بخشی از روده آسیب دیده باشد، آن را برمی‌دارد.
پیشگیری
همه انسدادها قابل پیشگیری نیستند، اما ترمیم به‌موقع فتق‌ها، کنترل یبوست مزمن در سالمندان، غربالگری سرطان روده و پیگیری بیماری‌های التهابی، خطر را کاهش می‌دهد. اگر سابقه جراحی شکم دارید و درد کرامپی با نفخ و استفراغ پیدا کردید، فوراً مراجعه کنید.
پرسش‌های رایج
آیا انسداد روده بدون عمل خوب می‌شود؟
بسیاری از انسدادهای ناقص ناشی از چسبندگی با لوله معده و سرم برطرف می‌شوند، اما برخی نیاز به جراحی دارند.
آیا انسداد روده خطرناک است؟
بله، اگر درمان نشود ممکن است به آسیب و سوراخ شدن روده منجر شود.
آیا انسداد روده برمی‌گردد؟
در انسدادهای ناشی از چسبندگی، احتمال تکرار وجود دارد.
جمع‌بندی
انسداد روده با درد کرامپی، نفخ، استفراغ و عدم دفع گاز و مدفوع همراه است. چسبندگی‌های عمل قبلی، فتق، سرطان و پیچ‌خوردگی روده از علل اصلی هستند. درمان با بستری، لوله معده و سرم شروع می‌شود و در موارد کامل یا عارضه‌دار، جراحی لازم است.
جراح روده در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.