طحال عضوی در سمت چپ و بالای شکم است که در ایمنی و تصفیه خون نقش دارد. در برخی شرایط مثل آسیب‌های شکمی، بیماری‌های خونی یا بزرگی طحال، برداشتن آن لازم می‌شود. در این مقاله علت‌های طحال‌برداری، روش عمل و مراقبت‌های پس از آن را توضیح می‌دهیم.
طحال چه کاری انجام می‌دهد؟
طحال گلبول‌های قرمز پیر و آسیب‌دیده را از خون جدا می‌کند، بخشی از پلاکت‌ها را ذخیره می‌کند و در دفاع بدن در برابر برخی باکتری‌ها، به‌ویژه باکتری‌های کپسول‌دار مثل پنوموکوک، نقش مهمی دارد. بدن بدون طحال می‌تواند زندگی کند، اما در برابر برخی عفونت‌ها آسیب‌پذیرتر می‌شود. آشنایی با سایر جراحی‌های شکم را در راهنمای جراحی روده بزرگ ببینید.
چه زمانی طحال برداشته می‌شود؟
- پارگی طحال در تصادف، سقوط یا ضربه به شکم که با روش‌های محافظه‌کارانه کنترل نمی‌شود
- بیماری‌های خونی مثل پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی که به دارو پاسخ نمی‌دهد
- برخی کم‌خونی‌های همولیتیک ارثی مثل اسفروسیتوز
- بزرگی شدید طحال که باعث درد یا کاهش سلول‌های خون می‌شود
- کیست‌ها، آبسه‌ها یا تومورهای طحال
- برخی سرطان‌های خون و لنفوم‌ها برای تشخیص یا درمان
در آسیب‌های خفیف‌تر طحال، امروز بیشتر تلاش می‌شود طحال با نظارت دقیق یا روش‌های آنژیوگرافی حفظ شود.
روش عمل
طحال‌برداری برنامه‌ریزی‌شده بیشتر با لاپاراسکوپی انجام می‌شود که درد کمتر و بهبودی سریع‌تر دارد. در طحال‌های بسیار بزرگ یا آسیب‌های اورژانسی با خونریزی شدید، عمل باز انجام می‌شود. عمل با بیهوشی عمومی است و حدود یک تا سه ساعت طول می‌کشد. بستری پس از لاپاراسکوپی معمولاً دو تا سه روز است. اصول جراحی لاپاراسکوپی را در جراحی لاپاراسکوپی چیست آورده‌ایم.
واکسیناسیون و پیشگیری از عفونت
مهم‌ترین نکته پس از طحال‌برداری، پیشگیری از عفونت‌های شدید است. واکسن‌های پنوموکوک، مننگوکوک و هموفیلوس آنفلوانزا، در عمل‌های برنامه‌ریزی‌شده حدود دو هفته پیش از عمل و در عمل‌های اورژانسی حدود دو هفته پس از آن تزریق می‌شوند. واکسن آنفلوانزا هم سالانه توصیه می‌شود. پزشک ممکن است در کودکان یا افراد پرخطر، آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه تجویز کند.
زندگی بدون طحال
بیشتر افراد پس از طحال‌برداری زندگی عادی دارند. با این حال، هر تب بالا یا علائم عفونت شدید باید جدی گرفته شود و فوراً به پزشک مراجعه شود، چون عفونت‌های شدید در این افراد ممکن است سریع پیشرفت کنند. همراه داشتن کارت یا نوشته‌ای که نشان دهد طحال ندارید، به‌ویژه در سفر، توصیه می‌شود. پس از عمل ممکن است تعداد پلاکت‌ها افزایش یابد که پزشک آن را پیگیری می‌کند.
پرسش‌های رایج
آیا بدون طحال می‌توان زندگی کرد؟
بله، اما خطر برخی عفونت‌های شدید بیشتر است و واکسیناسیون ضروری است.
عمل طحال‌برداری چند روز بستری دارد؟
پس از لاپاراسکوپی معمولاً دو تا سه روز.
آیا بعد از طحال‌برداری باید همیشه آنتی‌بیوتیک بخورم؟
نه همیشه؛ پزشک بر اساس سن و شرایط تصمیم می‌گیرد.
جمع‌بندی
طحال‌برداری در پارگی طحال، برخی بیماری‌های خونی، بزرگی شدید یا تومورهای طحال انجام می‌شود و بیشتر با لاپاراسکوپی است. واکسیناسیون پنوموکوک، مننگوکوک و هموفیلوس و جدی گرفتن هر تب، مهم‌ترین مراقبت‌های پس از عمل هستند.
جراح طحال در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.