فتق معده که در اصطلاح پزشکی فتق هیاتال نامیده می‌شود، یکی از پرجست‌وجوترین بیماری‌های گوارشی است. در این وضعیت بخشی از معده از سوراخ دیافراگم به قفسه سینه بالا می‌رود و اغلب با ریفلاکس و سوزش سر دل همراه است.
فتق هیاتال چیست؟
دیافراگم عضله‌ای است که قفسه سینه را از شکم جدا می‌کند و مری از سوراخی در آن به نام هیاتوس عبور می‌کند. اگر این سوراخ گشاد شود، بخشی از معده به بالای دیافراگم می‌لغزد. این فتق برخلاف فتق‌های دیواره شکم، از بیرون دیده نمی‌شود. انواع دیگر فتق را در راهنمای انواع فتق مرور کنید.
- نوع اول (لغزشی): شایع‌ترین نوع؛ محل اتصال مری و معده بالا می‌رود و معمولاً ریفلاکس ایجاد می‌کند.
- نوع دوم تا چهارم (کنار مری‌ای و مختلط): بخشی از معده کنار مری بالا می‌رود؛ کمتر شایع است اما خطر پیچ خوردن و گیر افتادن معده دارد.
علائم فتق معده
- سوزش سر دل و ترش کردن، به‌ویژه پس از غذا و هنگام دراز کشیدن
- برگشت غذا یا مایع ترش به دهان
- درد یا احساس فشار پشت جناغ
- سختی در بلع یا احساس گیر کردن غذا
- سرفه مزمن، گرفتگی صدا و تنگی نفس در فتق‌های بزرگ
- نفخ، آروغ زیاد و سیری زودرس
بسیاری از فتق‌های کوچک هیچ علامتی ندارند و به‌طور اتفاقی در آندوسکوپی دیده می‌شوند.
آیا فتق هیاتال خطرناک است؟
فتق‌های کوچک لغزشی خطرناک نیستند، اما ریفلاکس طولانی ناشی از آن‌ها ممکن است التهاب مری، زخم، تنگی و در موارد نادر تغییرات پیش‌سرطانی مری (مری بارت) ایجاد کند. فتق‌های کنار مری‌ای ممکن است باعث خونریزی و کم‌خونی، پیچ خوردن معده (ولولوس) و قطع خون‌رسانی آن شوند که اورژانس است.
تشخیص فتق هیاتال
آندوسکوپی، عکس رنگی مری و معده با باریم و گاهی سی‌تی‌اسکن، روش‌های اصلی تشخیص هستند. پیش از جراحی، معمولاً مانومتری مری (سنجش حرکات مری) و گاهی پایش اسید ۲۴ ساعته هم انجام می‌شود.
درمان فتق معده
درمان بیشتر بیماران دارویی و تغییر سبک زندگی است: کاهش وزن، خوردن وعده‌های کوچک، شام زودهنگام، بالا بردن سر تخت، پرهیز از غذاهای محرک و داروهای کاهنده اسید. جراحی برای فتق‌های بزرگ، فتق‌های کنار مری‌ای، ریفلاکس مقاوم به دارو و عوارضی مثل خونریزی یا تنگی توصیه می‌شود. عمل معمولاً با لاپاراسکوپی و همراه با فوندوپلیکاسیون انجام می‌شود که در جراحی فتق هیاتال توضیح داده‌ایم. اگر برای ارزیابی جراحی دنبال جراح هستید، جراح فتق هیاتال خوب در اردبیل، جراح فتق هیاتال خوب در همدان و جراح فتق هیاتال خوب در اراک را ببینید.
پرسش‌های رایج
فتق معده با قرص خوب می‌شود؟
دارو علائم ریفلاکس را کنترل می‌کند، اما فتق را از بین نمی‌برد.
بهترین غذا برای فتق معده چیست؟
غذاهای کم‌چرب و کم‌حجم و پرهیز از قهوه، شکلات، نعناع، غذاهای تند، گوجه‌فرنگی، مرکبات و نوشابه برای بسیاری از بیماران مفید است.
آیا فتق هیاتال باعث تپش قلب می‌شود؟
گاهی فتق‌های بزرگ با فشار روی قلب یا تحریک عصب، احساس تپش ایجاد می‌کنند، اما تپش قلب باید از نظر قلبی هم بررسی شود.
جمع‌بندی
فتق هیاتال بالا رفتن بخشی از معده از سوراخ دیافراگم است و بیشتر با ریفلاکس و سوزش سر دل همراه است. بیشتر بیماران با دارو و تغییر سبک زندگی کنترل می‌شوند و جراحی لاپاراسکوپی برای فتق‌های بزرگ، کنار مری‌ای یا مقاوم به دارو کاربرد دارد.
جراح فتق هیاتال در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.