جراح عمومی پزشکی است که بیماری‌های اعضای شکم، دیواره شکم، پوست و بافت نرم، پستان، غدد و ناحیه مقعد را تشخیص می‌دهد و با جراحی درمان می‌کند. بسیاری از بیماران نمی‌دانند برای آپاندیس، فتق، سنگ صفرا، بواسیر یا کیست مویی باید به چه پزشکی مراجعه کنند. در این راهنما توضیح می‌دهیم جراح عمومی چه آموزشی دیده، چه بیماری‌هایی را درمان می‌کند و چطور جراح مناسب را انتخاب کنید.
جراح عمومی چه آموزشی دیده است؟
در ایران، جراح عمومی پس از پایان دوره پزشکی عمومی، دوره دستیاری چهارساله جراحی عمومی را در بیمارستان‌های آموزشی می‌گذراند و پس از قبولی در آزمون بورد تخصصی، متخصص جراحی عمومی می‌شود. در این دوره، جراح با تشخیص و درمان جراحی طیف وسیعی از بیماری‌ها، از اورژانس‌های شکمی تا عمل‌های برنامه‌ریزی‌شده، آشنا می‌شود. برخی جراحان عمومی پس از آن، دوره فوق‌تخصصی یا فلوشیپ در رشته‌هایی مثل جراحی کولورکتال، جراحی لاپاراسکوپی، جراحی پستان، جراحی چاقی یا جراحی سرطان می‌گذرانند.
بیماری‌های گوارشی و شکمی
بخش بزرگی از کار جراح عمومی، درمان بیماری‌های اعضای داخل شکم است:
- آپاندیسیت و برداشتن آپاندیس؛ در راهنمای کامل آپاندیس توضیح داده‌ایم.
- سنگ کیسه صفرا و برداشتن کیسه صفرا با لاپاراسکوپی؛ در راهنمای کیسه صفرا و سنگ صفرا.
- بیماری‌های روده بزرگ و کوچک مثل سرطان، انسداد و دیورتیکولیت؛ در راهنمای جراحی روده بزرگ.
- بیماری‌های معده، طحال، کبد و پانکراس در موارد نیاز به جراحی
- اورژانس‌های شکمی مثل سوراخ شدن زخم معده، انسداد و آسیب‌های ناشی از تصادف
فتق‌ها
ترمیم انواع فتق، از فتق کشاله ران و ناف تا فتق‌های شکمی و فتق محل عمل قبلی، از رایج‌ترین عمل‌های جراحی عمومی است. انواع فتق و علائم آن را در راهنمای انواع فتق و روش‌ها و دوران نقاهت عمل فتق را در راهنمای عمل فتق آورده‌ایم.
بیماری‌های ناحیه مقعد
بواسیر، فیشر، آبسه و فیستول مقعدی و کیست مویی، بیماری‌های شایعی هستند که جراح عمومی و جراح کولورکتال آن‌ها را درمان می‌کنند. درباره هر کدام راهنمای جداگانه‌ای نوشته‌ایم: راهنمای کامل بواسیر، راهنمای کامل فیشر مقعدی، راهنمای آبسه و فیستول مقعدی و راهنمای کیست مویی.
پوست، بافت نرم، پستان و غدد
جراح عمومی توده‌های پوستی و زیرپوستی مثل لیپوم و کیست سباسه را برمی‌دارد؛ این موضوع را در برداشتن لیپوم و کیست سباسه توضیح داده‌ایم. آبسه‌های پوستی، ناخن فرورفته، زخم‌های مزمن و برخی سوختگی‌ها هم در حیطه کار اوست. بسیاری از جراحان عمومی، توده‌های پستان، تیروئید و غدد لنفاوی را نیز بررسی و درمان می‌کنند.
جراحی لاپاراسکوپی
امروز بسیاری از عمل‌های جراحی عمومی با لاپاراسکوپی و از راه چند سوراخ کوچک انجام می‌شوند. این روش درد کمتر، زخم کوچک‌تر و بازگشت سریع‌تر به کار را به همراه دارد. اینکه لاپاراسکوپی چیست و برای چه عمل‌هایی مناسب است را در جراحی لاپاراسکوپی چیست آورده‌ایم.
آمادگی و بیهوشی
پیش از هر عمل، آمادگی‌هایی مثل آزمایش‌ها، ناشتایی و تنظیم داروها لازم است که در آمادگی قبل از عمل جراحی توضیح داده‌ایم. نوع بیهوشی هم بسته به عمل، عمومی، نخاعی یا موضعی است. تفاوت این روش‌ها را در بیهوشی عمومی یا نخاعی بخوانید.
پس از عمل
مراقبت درست از زخم و بخیه‌ها، از عفونت و باز شدن زخم جلوگیری می‌کند و نکات آن را در مراقبت از بخیه و زخم جراحی آورده‌ایم. تغذیه مناسب هم در ترمیم زخم و بازگشت عملکرد روده نقش مهمی دارد؛ این موضوع را در تغذیه بعد از عمل شکم توضیح داده‌ایم.
جراح عمومی و اورژانس
جراحان عمومی ستون اصلی اورژانس‌های جراحی بیمارستان‌ها هستند. درد شدید شکم، آسیب‌های ناشی از تصادف و سقوط، خونریزی‌های داخلی و عفونت‌های شدید شکمی، از مواردی است که جراح عمومی در اورژانس با آن روبه‌رو می‌شود. اینکه درد شکم چه زمانی اورژانسی است و نیاز به مراجعه فوری دارد را در درد شکم چه زمانی اورژانسی است توضیح داده‌ایم.
تفاوت جراح عمومی با متخصص گوارش
متخصص گوارش، بیماری‌های دستگاه گوارش را با دارو و روش‌های آندوسکوپیک مثل آندوسکوپی و کولونوسکوپی تشخیص و درمان می‌کند. جراح عمومی زمانی وارد می‌شود که بیماری به جراحی نیاز داشته باشد. در بسیاری از بیماری‌ها، مثل سنگ مجرای صفراوی، سرطان روده یا بیماری‌های التهابی روده، این دو متخصص با هم همکاری می‌کنند.
چطور جراح عمومی مناسب انتخاب کنیم؟
تجربه جراح در عمل مورد نیاز شما، بیمارستان‌هایی که در آن‌ها عمل می‌کند، امکان انجام روش‌های کم‌تهاجمی، دسترسی برای پیگیری پس از عمل و ارتباط و توضیح روشن، از مهم‌ترین معیارها هستند. فهرست کامل معیارها را در انتخاب بهترین جراح عمومی آورده‌ایم. برای پیدا کردن جراح عمومی در شهر خود، جراح عمومی خوب در تهران، جراح عمومی خوب در مشهد و جراح عمومی خوب در شیراز را ببینید.
رایج‌ترین عمل‌های جراحی عمومی
اگرچه حیطه کار جراح عمومی گسترده است، چند عمل بخش بزرگی از کار روزانه او را تشکیل می‌دهند. برداشتن کیسه صفرا با لاپاراسکوپی، برداشتن آپاندیس، ترمیم فتق کشاله ران و ناف، درمان بواسیر، فیشر و فیستول، جراحی کیست مویی، تخلیه آبسه‌ها و برداشتن توده‌های پوستی، از پرتکرارترین این عمل‌ها هستند. بیشتر این عمل‌ها امروز با بستری کوتاه یا حتی به‌صورت سرپایی انجام می‌شوند و بیمار پس از چند روز تا چند هفته به زندگی عادی برمی‌گردد. عمل‌های بزرگ‌تر مثل جراحی روده، معده یا طحال، بستری طولانی‌تر و برنامه‌ریزی دقیق‌تری لازم دارند.
چه زمانی مستقیماً به جراح عمومی مراجعه کنیم؟
برای بسیاری از مشکلات، می‌توان ابتدا به پزشک عمومی مراجعه کرد تا تشخیص اولیه را بگذارد و در صورت نیاز ارجاع دهد. اما اگر توده یا برآمدگی در کشاله یا ناف، درد و خونریزی ناحیه مقعد، توده دردناک در شیار باسن، توده زیرپوستی رو به رشد یا سونوگرافی با سنگ صفرا و حملات درد دارید، مراجعه مستقیم به جراح عمومی وقت شما را کمتر هدر می‌دهد. در دردهای شدید و ناگهانی شکم، به‌جای مطب، به اورژانس بیمارستان بروید تا جراح کشیک شما را معاینه کند. همراه داشتن جواب آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها و فهرست داروها، ویزیت اول را مفیدتر می‌کند.
جراح عمومی در شهرهای کوچک
در بسیاری از شهرهای کوچک و متوسط، جراح عمومی تنها جراح موجود در بیمارستان است و طیف وسیعی از عمل‌های برنامه‌ریزی‌شده و اورژانسی را انجام می‌دهد. در این شرایط، اعتماد به تجربه جراح محلی معمولاً انتخاب درستی است و فقط بیماری‌های بسیار پیچیده ممکن است به مراکز بزرگ‌تر ارجاع شوند. جراح محلی همچنین پیگیری پس از عمل را آسان‌تر می‌کند، چون نیازی به سفرهای طولانی برای ویزیت و پانسمان نیست. اگر جراح شما ارجاع به مرکز دیگری را پیشنهاد کرد، دلیل آن را بپرسید و مدارک کامل را همراه ببرید.
پرسش‌های رایج
جراح عمومی چه بیماری‌هایی را درمان می‌کند؟
آپاندیس، فتق، سنگ صفرا، بواسیر، فیشر، فیستول، کیست مویی، بیماری‌های روده، توده‌های پوستی و بسیاری از اورژانس‌های شکمی.
آیا برای بواسیر باید به جراح عمومی مراجعه کرد؟
بله، جراح عمومی یا جراح کولورکتال پزشک مناسب برای درمان تخصصی بواسیر است.
فرق جراح عمومی و جراح کولورکتال چیست؟
جراح کولورکتال، جراح عمومی است که دوره فوق‌تخصصی جراحی روده بزرگ، راست‌روده و مقعد را گذرانده است.
جمع‌بندی
جراح عمومی متخصصی است که بیماری‌های شکم، دیواره شکم، ناحیه مقعد، پوست و بافت نرم را با جراحی درمان می‌کند. آپاندیس، فتق، کیسه صفرا، بواسیر، فیستول، کیست مویی و بیماری‌های روده از رایج‌ترین عمل‌های اوست و بسیاری از آن‌ها امروز با لاپاراسکوپی انجام می‌شوند.
جراح عمومی در شهرهای مختلف
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.