برای انتخاب درمان مناسب بواسیر، ابتدا باید نوع و درجه آن مشخص شود. بواسیر داخلی، خارجی و مختلط هر کدام علائم و درمان‌های متفاوتی دارند و بواسیر داخلی هم بر اساس میزان بیرون‌زدگی به چهار درجه تقسیم می‌شود. در این مقاله این طبقه‌بندی را به زبان ساده توضیح می‌دهیم.
بواسیر داخلی
بواسیر داخلی از بالشتک‌های رگی بالای خط دندانه‌ای کانال مقعد منشأ می‌گیرد. این ناحیه با مخاط پوشیده شده و اعصاب درد کمی دارد، بنابراین بواسیر داخلی معمولاً بی‌درد است و با خونریزی یا بیرون‌زدگی خود را نشان می‌دهد. بیشتر درمان‌های سرپایی مثل حلقه‌گذاری برای این نوع بواسیر کاربرد دارند. کلیات بیماری را در راهنمای کامل بواسیر آورده‌ایم.
درجه‌بندی بواسیر داخلی
- درجه یک: بواسیر داخل کانال مقعد است و بیرون نمی‌زند؛ فقط ممکن است خونریزی داشته باشد.
- درجه دو: هنگام دفع بیرون می‌زند و پس از آن خودبه‌خود به داخل برمی‌گردد.
- درجه سه: بیرون می‌زند و برای برگشتن باید با انگشت به داخل هل داده شود.
- درجه چهار: همیشه بیرون است و با دست هم به داخل برنمی‌گردد یا بلافاصله دوباره بیرون می‌زند.
درجه یک و دو بیشتر با تغذیه، دارو و روش‌های سرپایی درمان می‌شوند. درجه سه با حلقه‌گذاری، لیزر یا جراحی و درجه چهار معمولاً با جراحی درمان می‌شود.
بواسیر خارجی
بواسیر خارجی از رگ‌های زیر پوست اطراف مقعد و پایین‌تر از خط دندانه‌ای منشأ می‌گیرد. این ناحیه حس درد دارد، بنابراین بواسیر خارجی می‌تواند دردناک باشد. خارش، سوزش و دشواری در تمیز کردن ناحیه از علائم شایع آن است. وقتی لخته در آن ایجاد شود، به آن بواسیر خارجی ترومبوزه یا لخته‌شده می‌گویند که توده‌ای بنفش و دردناک است.
بواسیر مختلط و زائده‌های پوستی
در بسیاری از بیماران، بواسیر داخلی و خارجی همزمان وجود دارند که به آن بواسیر مختلط می‌گویند. درمان این حالت معمولاً پیچیده‌تر است و گاهی به جراحی نیاز دارد. زائده‌های پوستی یا اسکین‌تگ، چین‌های اضافه پوست اطراف مقعد هستند که اغلب پس از بهبود بواسیر خارجی لخته‌شده باقی می‌مانند. این زائده‌ها خطرناک نیستند و فقط در صورت ایجاد مشکل در بهداشت یا ناراحتی برداشته می‌شوند.
چرا درجه بواسیر مهم است؟
درجه بواسیر تعیین می‌کند کدام درمان بیشترین شانس موفقیت را دارد. برای مثال حلقه‌گذاری در درجه دو و سه نتیجه خوبی دارد، اما برای بواسیر خارجی مناسب نیست. روش‌های سرپایی را در حلقه‌گذاری و اسکلروتراپی و جراحی را در عمل هموروئیدکتومی توضیح داده‌ایم. تعیین درجه با معاینه و آنوسکوپی توسط جراح انجام می‌شود.
پرسش‌های رایج
بواسیر درجه ۲ نیاز به عمل دارد؟
معمولاً نه؛ بیشتر بیماران با تغذیه، دارو یا روش‌های سرپایی مثل حلقه‌گذاری بهبود می‌یابند.
آیا بواسیر درجه ۴ بدون جراحی درمان می‌شود؟
در بیشتر موارد درجه چهار، جراحی مؤثرترین درمان است.
زائده پوستی مقعد همان بواسیر است؟
نه، زائده پوستی چین اضافه پوست است که اغلب پس از بواسیر خارجی باقی می‌ماند.
جمع‌بندی
بواسیر به انواع داخلی، خارجی و مختلط تقسیم می‌شود. بواسیر داخلی بر اساس بیرون‌زدگی چهار درجه دارد که انتخاب درمان را تعیین می‌کند؛ درجه‌های پایین با تغذیه و روش‌های سرپایی و درجه‌های بالا با لیزر یا جراحی درمان می‌شوند.
جراح بواسیر در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.